Pioneer Spirit for Changemaking

11 กันยายน 2561
ธุรกิจและกิจการเพื่อสังคมการลงทุนทางสังคม, การคุ้มครองผู้บริโภค, การวัดผลกระทบทางสังคม, การจ้างงาน, การค้าที่เป็นธรรม, การท่องเที่ยวชุมชน, ดำเนินธุรกิจให้ตรงกับความต้องการ, ความรับผิดชอบต่อสังคม, คุณค่าที่ส่งมอบให้ลูกค้า,

All

Pioneer Spirit - จิตวิญญาณของนักริเริ่ม ???

ฟังดูนามธรรม จับต้องยาก แต่ School of Changemakers ก็ยังคงเชื่อมั่นว่านี่แหละ คือคุณลักษณะสำคัญอีกอย่างหนึ่งของนักสร้างการเปลี่ยนแปลงสังคม เพื่อให้เรื่องนี้เข้าใจได้ง่ายขึ้น ทีมงานได้เชิญสองผู้ก่อตั้งกิจการเพื่อสังคม TP Packaging Solution มาถ่ายทอดถึงประสบการณ์ตรงในการริเริ่มและลงมือทำกิจการ ตั้งแต่ต้นจนถึงปัจจุบัน ว่ามีแนวคิดและหัวใจสำคัญอะไรบ้างผ่านเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นที่นักริเริ่มสร้างการเปลี่ยนแปลงสังคมควรมี

บทความนี้ได้สรุปจากวงพูดคุยแลกเปลี่ยนในงาน After School #28 - Pioneer Spirit ที่ทางทีมงาน  School of Changemakers ได้จัดขึ้น โดยได้รับเกียรติจาก คุณภัทรวุฒิ เตชะเทวัญ และ คุณภัฏ เตชะเทวัญ ผู้ก่อตั้ง TP Packaging Solution ธุรกิจเพื่อสังคมที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อเปลี่ยนให้ร้านค้าต่าง ๆ เปลี่ยนมาใช้บรรจุภัณฑ์รักษ์โลกได้โดยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นด้วยจากการเปลี่ยนแปลงนั้น ผ่านกระบวนการที่หลากหลายโดยเฉพาะเรื่องการบริหารจัดการการขนส่งและการดูแลสต๊อกสินค้า มาเป็นแขกรับเชิญถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้เข้าร่วมงาน เมื่อวันพุธที่ 5 กันยายนที่ผ่านมา

TP Packaging Solution

กิจการเพื่อสังคม ที่คุณภัทรวุฒิ เตชะเทวัญ (ป๊อบ) และ คุณภัฏ เตชะเทวัญ (ภัฏ) ร่วมก่อตั้ง อยากเห็นบรรจุภัณฑ์ที่ผลิตจากโฟมหมดไปจากประเทศไทย ป๊อบและภัฏเห็นว่าปริมาณการใช้โฟมไม่เคยลดลงเลย อีกทั้งยังเพิ่มขึ้น ซึ่งทุกคนน่าจะทราบดีอยู่แล้วว่าหากโฟมกลายเป็นขยะและไม่นำมากำจัดอย่างถูกวิธี จะมีอายุการย่อยสะลายเป็นพันปี ก่อให้เกิดสารพิษตกค้าง สิ้นเปลืองงบประมาณประเทศในการจัดการ เป็นปัญหาใหญ่และมีมาอย่างยาวนาน ทั้งที่มีบรรจุภัณฑ์รักษ์โลกที่ทดแทนได้เกิดขึ้นมากมาย ป๊อบและภัฏมองปัญหานี้ว่าเป็นเรื่องท้าทาย อยากเข้ามาจัดการกับเรื่องนี้ เกิดเป็นกิจการเพื่อสังคมที่เป็นตัวกลางช่วยกระจายบรรจุภัณฑ์รักษ์โลกกับร้านโชห่วยกว่า 20 ตลาดในกรุงเทพฯ และปริมณฑล แม่ค้าแผงลอยสามารถเข้าถึงบรรจุภัณฑ์ทดแทนโฟมเหล่านี้ได้ในราคาถูกและนำไปใช้ในวงจรของการทำมาค้าขายได้จริง

ป๊อบและภัฏใช้เวลาประมาณเกือบ 2 ปี ในการทำเรื่องนี้ผ่าน TP Packaging Solution จากการสอบถามและแลกเปลี่ยนกันในงาน ทีมงานได้สรุปประเด็นสำคัญของนักริเริ่มสร้างการเปลี่ยนแปลงสังคม 3 อย่างด้วยกันดังนี้

1. HEART: เริ่มต้นจากเรื่องที่สนใจ

หัวใจสำคัญของการริเริ่มโครงการหรือกิจการเพื่อสังคม คือเริ่มต้นจากความสนใจ ความชอบ ความหงุดหงิดกับปัญหาบางอย่าง ยิ่งผู้ริเริ่มเองเคยประสบปัญหานั้นมาก่อนยิ่งดี เพราะเข้าใจปัญหาที่เกิดขึ้นและมีแรงขับเคลื่อนที่จะแก้ไขปัญหานั้นให้หมดไป ป๊อบและภัฏ สนใจบรรจุภัณฑ์ทดแทนโฟมในช่วงสองปีมานี้ เห็นการรณรงค์เยอะมาก ทำกันมานานแล้ว แต่ทำไมพอเดินไปตามท้องถนนก็ยังพบเห็นปัญหาขยะจากโฟมพลาสติกบ้างอยู่ดี ความหงุดหงิดอีกอย่างคือ เรามองสินค้าจีนว่าเป็นของก็อบบ้าง ถูกบ้าง ไม่มีคุณภาพบ้าง แต่ประเทศจีนก็ประกาศไม่ใช้โฟมได้แล้ว 100% ก่อนบ้านเราเสียอีก ยิ่งทำให้อยากลุกขึ้นมาจัดการปัญหานี้เข้าไปใหญ่ 

2. HEAD: ต่อด้วยตั้งคำถามนำ

หลายคนเมื่อเจอปัญหาแล้วมักจะกระโดดเข้าไปจัดการกับปัญหาเลย จะดีกว่าไหม? หากเรามีโจทย์ในใจ ตั้งคำถามก่อนว่าทำไมปัญหานี้ยังมีอยู่ ทำไมประเทศทุ่มเงินมหาศาลลงไปจัดการแล้วปัญหายังไม่คลี่คลาย เกิดอะไรขึ้นกับปัญหาเหล่านี้ TP Packaging Solution เลยเริ่มต้นจากการตั้งคำถามที่ว่า “ทำไมคนถึงไม่ใช้บรรจุภัณฑ์ทดแทนโฟม” ทั้งๆ ที่มีบรรจุภัณฑ์รักษ์โลกที่ใช้ทดแทนโฟมได้  ซึ่งคำถามนี้ นำไปสู่การค้นพบ และคำถามต่อๆ ไป 

3. HANDS: ถึงเวลาลงมือทำ

การลงมือทำอย่างแรกคือ การลงไปสำรวจปัญหาจากกลุ่มคนที่เกี่ยวข้อง หรือ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลักๆ ที่เราเห็น เพื่อทำความเข้าใจสถานการณ์ต่างๆ ตั้งแต่ต้นทางจนปลายทางที่ทำให้เกิดปัญหา ในกรณีของ TP Packaging Solution ป๊อบและภัฏได้แบ่งกลุ่มคนที่จะลงไปสอบถามและสังเกตพฤติกรรมต่างๆ ได้แก่ 1. แม่ค้าที่ใช้บรรจุภัณฑ์ 2. ร้านโชห่วยที่จำหน่ายบรรจุภัณฑ์ 3. ลูกค้าปลายทางที่ซื้อของใส่บรรจุภัณฑ์จากแม่ค้า เพื่อทำให้เข้าใจได้มากขึ้นว่าทำไมถึงยังไม่ค่อยใช้บรรจุภัณฑ์รักษ์โลกทดแทนโฟม หลังจากลงไปสอบถามพบข้อมูลสำคัญ ตามตัวอย่างด้านล่างดังนี้

  • ถามแม่ค้า: มีความเชื่อว่าบรรจุภัณฑ์ทดแทนมีราคาแพง มีประสบการณ์ที่ไม่ดีตอนไปซื้อบรรจุภัณฑ์รักษ์โลก เพราะหาซื้อยาก ไปซื้อแล้วไม่มีของบ้าง ของหมดจากชั้นวางของบ้าง
  • ถามโชว์ห่วย: ทำไมไม่เอาบรรจุภัณฑ์ทดแทนมาขาย เพราะว่าลองขายแล้ว ขายไม่ออก ออกช้า แม่ค้าที่มาซื้อบอกว่าแพง ทำไมต้องเปลี่ยน
  • ถามลูกค้าปลายทาง : พบว่าอยากใช้บรรจุภัณฑ์รักษ์โลก ทำไมถึงไม่ได้ใช้ เพราะแม่ค้าเป็นคนเลือกให้ และยินดีที่จะจ่ายเงินเพิ่มสำหรับบรรจุภัณฑ์รักษ์โลก

ใช้เวลาประมาณ 3 วันลุยลงพื้นที่ไปสอบถามเพื่อทำความเข้าใจปัญหา ก็เพียงพอที่จะพบข้อมูลเชิงลึกเพื่อนำมาตั้งโจทย์ก่อนทดลองทำอะไรบางอย่างเพื่อแก้ไขปัญหาได้แล้ว แต่การได้มาซึ่งข้อมูลสำคัญการตั้งคำถามที่ดีก็มีความสำคัญยิ่ง การเลือกคนที่จะไปสอบถามก็ควรเลือกให้เหมาะกับกลุ่มเป้าหมายที่จะเข้าไปคุยด้วย และด้วยแนวทางการตั้งคำถามดังนี้

  1. ตั้งคำถามปลายเปิด ทำไม อะไร อย่างไร เพื่อให้ได้ข้อมูลมาตอบข้อสงสัยต่างๆ
  2. สอบถามถึงความชอบ สิ่งที่ต้องการ (Gain) และ สิ่งที่ไม่ชอบ ปัญหาต่างๆ (Pain)
  3. กลุ่มเป้าหมายพยายามจัดการปัญหาด้วยตัวเองอย่างไร (Exsiting Solutions) ดีไม่ดีอย่างไร

เมื่อเข้าใจสถานการณ์ที่เกิดขึ้นและสาเหตุแล้ว ก็ถึงเวลาทดลองทำอะไรบางอย่างเพื่อแก้ไขปัญหา โดยหยิบโจทย์สำคัญมาตั้ง ยกตัวอย่างของ 

TP Packaging Solution ป๊อบและภัฏพบว่าลูกค้าปลายทางอยากใช้บรรจุภัณฑ์รักษ์โลกและยินดีจะจ่ายเพิ่ม…เราก็ช่วยแม่ค้าทำป้ายตั้งไว้หน้าร้านรถเข็น ให้ลูกค้าจ่ายหากต้องการใช้บรรจุภัณฑ์รักษ์โลกเอง เพื่อแก้ปัญหาแม่ค้าบอกแพงได้ ช่วยให้แม่ค้าขายแล้วได้กำไรจากบรรจุภัณฑ์เพิ่มด้วย ลูกค้าแฮปปี้ในการใช้  Feedback ที่ได้คือ มีคนยอมจ่าย 30% จากยอดทั้งหมดจากการลองทำ 10 ร้านในระแวกเดียวกัน พอทำไปสักระยะนึงเจอเทศกิจมา บอกว่าห้ามตั้งป้าย  มี Feedback บอกว่า ลูกค้าไม่แฮปปี้ เพราะรู้ว่าบรรจุภัณฑ์นี้ 3 บาท ทำไมต้องเก็บ 5 บาท คิดว่าการที่เราทำแบบนี้ต่อไป อาจจะทำให้มีผลกระทบที่ไม่ดีต่อกผลิตภัณฑ์รักษ์โลก ว่าค้ากำไรเกินควร อาจจะมีกระแสแอนตี้ออกมา เลยหยุดโมเดลนี้เพราะอาจจะไม่เวิร์ก ลองเปลี่ยนวิธีใหม่

สะท้อนให้เห็นว่าไม่เพียงแค่ทำ แต่นักริเริ่มสร้างการเปลี่ยนแปลงที่ดี ควรคำถึงนึง Feedback ที่ได้รับว่าผลของการกระทำนั้นก่อให้เกิดผลกระทบอย่างไรบ้าง เพื่อนำมาปรับเปลี่ยนวิธีการทำงาน ซึ่งสรุปปัจจัยสำคัญๆ ดังนี้

  1. Positive & Negative Effects การประเมินผลกระทบที่เกิดขึ้น หากผลลัพธ์ออกมาดีก็นำ Feedback ที่ได้มาต่อยอดทำให้ดีขึ้นหรือขยายผล หากส่งผลกระทบในทางที่ไม่ดี ก็ต้องปรับเปลี่ยนวิธีใหม่จากกรณีข้างต้น
  2. Limiting Belief ผลกระทบจากพื้นฐานความเชื่อเดิม ในกรณีของ TP Packaging Solution ป๊อบและภัฏพบว่า ร้านโชห่วยไม่เชื่อว่าบรรจุภัณฑ์รักษ์โลกจะขายได้ ทั้งๆ ที่ความจริงพบว่าลูกค้าปลายทางต้องการใช้ จึงมีความคิดและริเริ่มทำให้เกิด Success Case ให้ร้านโชห่วยได้เห็นว่าบรรจุภัณฑ์รักษ์โลกขายได้จริง จนล้มความเชื่อเดิมและยอมนำบรรจุภัณฑ์รักษ์โลกมาขาย
  3. Pain points พอลงมือทำจะพบปัญหาสำคัญ ยกตัวอย่างเช่น ร้านโชห่วยถึงแม้ว่าเชื่อแล้วว่าบรรจุภัณฑ์รักษ์โลกขายได้ แต่ยังไม่นำมาขายเพราะว่าไม่รู้วิธีการบริหารจัดการสต๊อกสินค้า TP Packaging Solution จึงเข้าไปช่วยวางแผนสต๊อก จนร้านโชห่วยให้ความไว้วางใจและยินดีจะใช้บริการของเจ้านี้เท่านั้น การลงไปจัดการปัญหาสำคัญให้กับลูกค้า ส่งผลให้กิจการค้นพบคุณค่าใหม่  ซึ่งนำมาพัฒนาเป็นกลยุทธและจุดแข็งขององค์กรได้ เป็นข้อได้เปรียบของผู้ที่ริเริ่ม
  4. Opportunities การทดลองลงมือทำยังช่วยให้เห็นโอกาสมากขึ้นในการประกอบกิจการเพื่อสังคม TP Packaging Solution ป๊อบและภัฏพบว่า เมื่อทดลองให้ร้านค้าใช้บรรจุภัณฑ์ที่เป็นกระทงเรือใบตองแทนการใช้โฟม ปรากฎว่ายอดขายเพิ่มขึ้นเท่าตัว ลูกค้าอยากซื้อเพราะถ่ายรูปออกมาสวย อีกทั้งแม่ค้าหลายคนไม่มีความรู้ในการเลือก Packaging ที่เหมาะกับอาหารตนเอง เช่น อาหารไทยที่มีน้ำขลุกขลิกๆ หรือ อย่างข้าวผัดที่มีน้ำมันเยอะ หากใช้บรรจุภัณฑ์ผิดประเภท จะทำให้อาหารหก เลอะเทอะ ไม่น่ารับประทาน รวมถึงเสียรสชาติไปอีกด้วย เราสามารถเข้าไปช่วยให้คำแนะนำเค้าได้ในจุดนี้
  5. Threats ใช่ว่าการลงมือทำจะพบแต่โอกาสเพียงอย่างเดียว อุปสรรคและความเสี่ยง ก็มีเข้ามาเช่นกัน ยกตัวอย่างการริเริ่มโมเดลใหม่ๆ ของ TP Packaging Solution ที่หลายครั้งได้รับผลกระทบจากข้อกฏหมาย หรือ นโยบายภาครัฐ ที่ทำให้หลายโครงการต้องหยุดชะงักไปชั่วคราว 
  6. Policy/ Contract ปัญหาบรรจุภัณฑ์ยังมีราคาสูงอยู่ เกิดคำถามต่อยอดว่าทำไม TP Packaging Solution ไม่เข้าไปทำงานกับกลุ่มโฆษณา เพื่อดึงงบ Marketing & advertising มาลงโฆษณาบนบรรจุภัณฑ์ได้ ช่วยลดราคาลงได้ครึ่งนึง ทดลองทำกับองค์กรนึงดูเหมือนทุกอย่างลงตัว แต่ไม่สามารถผลักเรื่องนี้ต่อได้ เนื่องจากองค์กรติดสัญญาในการทำงานกับหน่วยงานอื่นแล้ว

จะเห็นได้ว่าการสร้างการเปลี่ยนแปลงไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ใช่ว่าจะไม่สามารถทำได้ หากเลือกประเด็นปัญหาที่ผู้ริเริ่มสนใจมากๆ แล้วลองตั้งคำถาม ศึกษาหาข้อมูลปัญหา ตั้งโจทย์และทดลองทำ คุณจะเริ่มเห็นโอกาสในการแก้ไขปัญหามากขึ้น พบกลยุทธ์และพัฒนาไปเป็นจุดแข็งให้กับกิจการเพื่อสังคมต่อได้ ทิปสำคัญคือคนที่สนใจลุกขึ้นสร้างการเปลี่ยนแปลงจะต้องไม่กลัวผิด กล้าคิด กล้าลงมือทำ แต่ต้องเลือกทำในสิ่งที่ตนเองเชื่อ มองปัญหาเป็นความท้าทายที่อยากจะเข้าไปจัดการให้ได้ ไม่ยึดติดอยู่กับวิธีการ ให้คำนึงถึงการปรับเปลี่ยนและการพัฒนาวิธีการให้ตอบโจทย์มากกว่า ล้มเหลวและผิดพลาดคือการเรียนรู้ จะช่วยให้ผู้ริเริ่มเก่งขึ้นทั้งวิธีการคิดและการปฏิบัติ แค่คุณเริ่มจาก Heart > Head > Hands ตามแนวทางด้านบนนี้แล้ว คุณก็จะกลายเป็นการเปลี่ยนแปลงที่จะช่วยกันขับเคลื่อนสังคมเราให้ดีขึ้นร่วมกันได้

Hashtags: