"เด็กนอกระบบ" ปัญหาสำคัญของระบบการศึกษาที่มองข้ามไปไม่ได้

20 มิถุนายน 2562
การเข้าถึงการศึกษาศักยภาพเด็กและเยาวชน, การลาออกกลางคัน, สิทธิมนุษยชน, สิทธิชนกลุ่มน้อยและผู้ด้อยโอกาส,

เด็กวัยรุ่น, ผู้ด้อยโอกาส, ครอบครัว, ชุมชน, ภาครัฐ, ภาคสังคม,

          Classroom พื้นที่แห่งความไม่ปิดกั้นทางความคิดของบุคคลหลายกลุ่มที่มีความสนใจปัญหาสังคม เมื่อวันที่ 1 มิถุนายน ที่ผ่านมา School of Changemakers ร่วมกับกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาได้จัดงาน Classroom B#1: Passion and Idea & Problem insights:  Out of school children  โดยมีผู้สนใจปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาและอยากที่จะทำงานกับประเด็นนี้เข้าร่วมงาน เพื่อรับฟังข้อมูลปัญหาและตั้งต้นพัฒนาไอเดียในการแก้ไขปัญหาว่าตนเองจะสามารถมีส่วนร่วมแก้ไขปัญหานี้ได้อย่างไร

“ ฉันอยากพัฒนาคุณภาพครูให้ดีขึ้น”
 “ฉันอยากเปลี่ยนแปลงการศึกษา”  
 

Classroom B ครั้งนี้เปิดมาด้วย Talk ที่พูดถึงความจริงของเด็กนอกระบบของการศึกษาไทย ที่ตอนนี้ได้มีการจัดตั้งกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ขึ้นเพื่อช่วย    แก้ปัญหาด้านนี้โดยเฉพาะ การบรรยายในวันนั้น เราจึงได้ข้อมูลดีๆจาก ดร.ไกรยส ภัทราวาท หรือ คุณเอ๊ะ (รองประธานกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา) ผู้รู้ลึกเเละรู้จริง    ในประเด็นปัญหานี้มาเล่าข้อมูลเชิงลึกให้พวกเราได้เห็นอีกมุมหนึ่งของปัญหาการศึกษาที่เกี่ยวข้องกับ "ปัญหาเด็กนอกระบบ”  (Out of school Children) 

 “เราจะมองไม่เห็นพวกเขาเลย ถ้าเด็กพวกนี้ไม่เดินมาเเล้วเเบมือขอสตางค์ หรือเอาพวงมาลัยมาขายเรา”

เมื่อการที่การศึกษาไม่ใช่สิ่งที่ทุกคนที่จะเข้าถึงได้ถึงแม้กฏหมายจะกำหนดไว้อย่างนั้นก็ตามเพราะ ยังมีเหตุและปัจจัยหลายอย่างที่ทำให้เด็กและเยาวชนไทย จำนวนกว่าหนึ่งล้านคน (สำนักงานปลัดกระทรวงการศึกษา,2559) ไม่ได้รับการศึกษาที่เหมาะสม ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญที่สังคมไม่ควรมองข้ามเพราะเป็นรากของปัญหาสังคมอื่นๆ โดยเด็กนอกระบบถูกเเบ่ง  ออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ คือ กลุ่มที่ได้รับการศึกษาเเล้วเเต่ต้องออกจากระบบการศึกษาด้วยความจำเป็นหลายด้าน เช่น ท้องในวัยเรียน ยากจนส่วนอีกกลุ่ม คือ กลุ่มที่ไม่ได้เข้าสู่ระบบการศึกษาตั้งเเต่เเรกหรือเข้าสู่ระบบการศึกษาช้า 
 
แม้การแก้ปัญหาเด็กนอกระบบนั้น ตามกระบวนการแก้ปัญหาส่วนใหญ่จะนับกรณีประสบความสำเร็จจากการนำเด็กทั้งสองกลุ่มนี้กลับเข้ามาสู่ระบบได้อีกครั้ง เเต่เเท้จริงเเล้วหากมองที่ภาพรวมทั้งหมด การแก้ปัญหาที่ต้นเหตุกับเด็กอีกกลุ่มหนึ่งที่หลงลืมไปมิได้นั่นคือ “เด็กกลุ่มเสี่ยง”ในเเต่ละโรงเรียน เพราะถึงเเม้เราจะพยายามพาเด็กนอกระบบกลับมาได้มากเพียงใด เเต่หายังคงมีกลุ่มเสี่ยงที่หลุดออกจากระบบการศึกษาไปเรื่อยๆ ปัญหานี้ก็จะยังคงวนเวียนไปอีกไม่จบไม่สิ้น แม้กฏหมายจะกำหนดว่าเด็กทุกคนที่มีอายุย่างเข้า 7 ปีมีสิทธิ์ได้รับการศึกษา  แต่แท้จริงแล้วยังมีเด็กจำนวนมากคนหลุดออกนอกระบบ โดยสาเหตุของปัญหานี้มาจาก 2 ส่วนใหญ่ๆคือ จากนโยบายการจัดการของภาครัฐเองเเละปัญหาจากตัวเด็กเเละครอบครัว ฐานะทางเศรษฐกิจ เรียนไม่ไหวสิ่งเเวดล้อมต่างๆล้วนส่งผลต่อการดำเนินชีวิตของเด็กเหล่านี้
 
ผลกระทบจากการที่เด็กหลุดออกนอกระบบการศึกษา คือการที่เด็กเข้าสู่ชนชั้นเเรงงานโดยวุฒิการศึกษาที่ต่ำ พวกเขาอาจมีเงินพอเลี้ยงปากเลี้ยงท้องในวันนี้ เเต่ภาพอนาคตในวันข้างหน้าจะเป็นอย่างไร ความมั่นคง ความก้าวหน้าในชีวิตของพวกเขาล่ะ การเข้าสู่ระบบการศึกษาอาจการันตีไม่ได้ว่าจะช่วยลดความเหลื่อมล้ำ หากเเต่อย่างน้อยชีวิตพวกเขาก็จะมีชีวิตที่ดีขึ้นกว่าที่เป็นอยู่ ยิ่งไปกว่านั้นสังคมไทยกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มรูปแบบ หากเรามีจำนวนเด็กนอกระบบเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จะทำให้ปัญหาความยากจนส่งต่อไปรุ่นสู่รุ่น ดังนั้นทุกวันนี้เราจึงสูญเสียประชากรที่เป็นเยาวชนไปไม่ได้อีกเเล้ว เพราะพวกเขาคือทรัพยากรล้ำค่าที่เราต้องช่วยกันปกป้องและด้วยความเป็นพลวัตรของประเด็นปัญหาเองเเละ  การที่ทางแก้เเค่ทางเดียวไม่สามารถจัดการปัญหานี้ได้ ทุกๆกรณีของเด็กที่หลุดออกนอกระบบการศึกษา เราจะต้องหาวิธีการแก้ที่เหมาะกับเด็กแต่ละคน ทางออกเเค่ทางเดียวไม่สามารถแก้ปัญหาได้สำหรับเด็กทุกคน

          ปัญหาความเหลื่อมล้ำเเละเด็กนอกระบบมีมาเนิ่นนานเเละเป็นปัญหาใหญ่ที่ภาครัฐพยายามแก้ แต่ยังคงต้องการความช่วยเหลือ จากกลุ่มคนที่สนใจเเละใส่ใจในประเด็นเหล่านี้มาช่วยกันสร้าง “โอกาส” และนวัตกรรมให้เด็กๆ สามารถเข้าถึงการศึกษาและความรู้ได้มากขึ้น 
         
สิ่งที่ทุกคนมองหา ไม่ว่าจะยากดีมีจนเเค่ไหนเราอยากได้โอกาส อยากจะทำให้ชีวิตของตัวเองดีขึ้น เด็กนอกระบบเหล่านี้ก็เช่นกัน มันจะดีเเค่ไหนหากเราเองได้เป็นคนหยิบยื่นโอกาสดีๆนั้นให้กับพวกเขา ปัญหามันอาจะดูใหญ่เกินไปสำหรับคนธรรมดาๆอย่างเรา เเต่ก็คนธรรมดาๆเหมือนกันไม่ใช่หรือที่สร้างการเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ หากใครที่สนใจแก้ไขปัญหานี้ ทาง School of changemakers ของเราจึงกำลังจะเปิด Incubation Program เพื่อบ่มเพาะความเป็น Changemakers ลองก้าวออกมาเเละกล้าที่จะทำอะไรใหม่ๆ เพื่อพัฒนาตัวเองเเละยังได้ส่งต่อรอยยิ้มให้กับคนอื่นๆอีกด้วย ติดตามข่าวสารได้จากหน้าเว็บไซต์ได้เร็วๆ นี้ 
                     
                                                           

                                        

เอกสารประกอบ : ดาวน์โหลดได้ที่นี่ 
Hashtags: