สถานการณ์ปัญหาการพัฒนาครูไทย

31 พฤษภาคม 2559
การเข้าถึงการศึกษาคุณภาพการศึกษา,

ชุมชนเด็ก,

สถานการณ์ปัญหา

เมื่อเดือนที่ผ่านมา เราได้พูดถึงสถานการณ์ปัญหาคุณภาพการศึกษาไทยในส่วนของโครงสร้าง หลักสูตร และเป้าหมายทางการศึกษาไปแล้ว ในครั้งนี้เราจะต่อยอดปัญหาดังกล่าว โดยเจาะลึกลงไปที่คุณภาพของครู

สังคมไทยเป็นสังคมที่ให้ความสำคัญกับคำว่า 'ครู' ในฐานะผู้ส่งเสริมและสรรค์สร้างการเรียนรู้ของผู้เรียนให้มีคุณภาพ (วรากรณ์ สามโกเศศและคณะ, 2553) ดังนั้น หนึ่งในส่วนสำคัญของการพัฒนาการศึกษาและการพัฒนากระบวนการเรียนรู้คือ “ครู” เพราะคุณภาพของผู้เรียนขึ้นอยู่กับคุณภาพของครูเป็นส่วนสำคัญ

อย่างไรก็ตาม สถานการณ์ครูไทยในปัจจุบันยังมีปัญหาที่ควรได้รับการพัฒนาอีกหลายประเด็น จำนวนครูในสถานศึกษามีปริมาณที่แตกต่างกันมากระหว่างเมืองกับชนบท ในบางเมืองมีจำนวนครูเกินเกณฑ์ที่กำหนด ในขณะที่บางพื้นที่ชนบทมีจำนวนครูต่ำกว่าเกณฑ์ที่กำหนด ซึ่งทำให้ในบางพื้นที่ครูหนึ่งคนต้องสอนมากกว่าหนึ่งชั้นเรียน เพราะครูไม่เพียงพอ 

เวลาอยู่ที่โรงเรียน ครูใช้เวลากับการเตรียมสอนและการอยู่ในชั้นเรียนน้อยลง เพราะต้องทำงานเอกสารและทำการประเมิน ซึ่งการประเมินครูโดยส่วนมาก มุ่งดูที่วิทยฐานะของครูเป็นหลัก จนละเลยการพิจารณาที่คุณภาพของตัวเด็ก ทำให้ครูทำหน้าที่เป็นเพียงผู้สอน ให้ความรู้ในรูปแบบของ Teacher-centered ไม่สามารถทำหน้าที่เป็นผู้จุดประกาย หรือสร้างแรงบันดาลใจให้เกิดการเรียนรู้แก่ผู้เรียนได้อย่างแท้จริง 

ยิ่งไปกว่านั้น ระบบผลิตบุคลากรทางการศึกษาของประเทศไทยไม่สามารถผลิตครูที่เข้าใจความหลากหลายของสังคมไทย จึงไม่สามารถสร้างบุคลากรที่มีประสิทธิภาพ มีจิตวิญญานความเป็นครู มีหลักการทางจิตวิทยาในการสอน และเข้าใจในความเป็นชุมชนของแต่ละท้องถิ่น ทำให้บุคลากรทางการศึกษาขาดคุณภาพในการจัดการเรียนการสอน ซึ่งส่งผลต่อคุณภาพการศึกษาไทยโดยรวม

​ประเด็นที่น่าสนใจ

ประเด็นที่น่าสนใจ

  • นอกจากการจัดการความรู้ ครูควรเป็นผู้สร้างแรงบันดาลใจให้กับเด็กนักเรียนด้วย
  • ครูคือผู้เรียน (Teachers as Learners) ที่ต้องแสวงหาความรู้อย่างต่อเนื่องเช่นกัน เพื่อให้นักเรียนมีคุณภาพ
  • ครูคือผู้ออกแบบการเรียนรู้ (Learning Designer) สามารถออกแบบการเรียนรู้ที่ปรับไปตามบริบทและลักษณะของชั้นเรียนได้
  • การพัฒนาความสามารถครูที่แท้จริงคือการสอนในห้องเรียน แล้วเรียนรู้และปรับปรุงการสอนจากตรงนั้น แต่สิ่งที่เกิดขึ้นของการพัฒนาครูในปัจจุบัน จะเน้นไปที่การอบรม/การสัมมนาแบบ Hotel-based ซึ่งจัดขึ้นนอกห้องเรียนเป็นส่วนใหญ่
  • มีบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถในชุมชนหลายๆ ด้านที่สอนเด็กๆ ได้ แต่ไม่สามารถเข้าร่วมในการจัดการศึกษา เพราะไม่มีใบประกอบวิชาชีพ เช่น งานฝีมือ งานประดิษฐ์ และภูมิปัญญาท้องถิ่น

​Case Study

Case Study

นอกจากการพัฒนาหลักสูตรการศึกษา โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนาก็ได้สร้างชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพหรือ PLC เพื่อสร้างความเป็นชุมชนให้เกิดขึ้นในองค์กร และกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อให้ครูได้ยกระดับความเข้าใจของตนเอง มีการพัฒนาทักษะการสอน การจัดทำ PLC ครูสามารถแบ่งปันหลักสูตร วิธีการสอน กันได้ผ่านการพูดคุยและทางออนไลน์ ทำให้ครูเห็นวิธีการสอนหลากหลาย ซึ่งสามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้กับนักเรียนของตนเอง มีการบันทึกวิดีโอการสอน เพื่อนำมาประเมินตนเอง

หลักสูตรนี้มีจุดประสงค์ให้เยาวชนรู้จักวิเคราะห์ แยกแยะ และคัดกรองเนื้อหาของสื่อ รู้จักการแสวงหาข้อมูลและเป็นผู้สร้างสื่อได้ด้วยตนเอง ซึ่งเป็นกระบวนการสำคัญที่จะพัฒนาให้เยาวชนมีทักษะความคิด และมีภูมิคุ้มกันต่ออิทธิพลของสื่อ นอกจากการอบรมเด็กแล้ว ยังมีการอบรมครูให้เข้าใจถึงลักษณะและอิทธิพลของสื่อเพื่อเสริมการสร้างการรู้เท่าทันสื่อ สถาบันสนับสนุนให้ครูนำการใช้สื่อมาบูรณาการในการสอนทุกวิชาไม่ว่าจะเป็น วิทยาศาสตร์ สุขศึกษา หรือสังคมศึกษา เพื่อพัฒนาทักษะการคิดเชิงวิเคราะห์ (critical thinking) ผ่านกระบวนการใช้สื่อ เช่น การบูรณาการการใช้สื่อในวิชาสุขศึกษาเพื่อให้เด็กเข้าใจถึงอาหารที่ถูกสุขลักษณะ และรู้เท่าทันโฆษณาอาหาร

จากการที่ภูมิปัญญาท้องถิ่นหลายๆ อย่างเริ่มสูญหายไป โรงเรียนสืบสานล้านนาจึงให้ความสำคัญกับภูมิปัญญาและองค์ความรู้ของครูภูมิปัญญา ซึ่งประกอบไปด้วยพ่อครู แม่ครู และปราชญ์ท้องถิ่น ในหลายๆ สาขา เช่น ภาษาพื้นบ้าน ดนตรี อาหารท้องถิ่น การทำโคม การตัดตุง และการทอผ้า การให้ความสำคัญกับชุดความรู้เหล่านี้ ทำให้ครูภูมิปัญญาที่มีอยู่ในปัจจุบัน มีความมั่นใจที่จะลุกขึ้นมาถ่ายทอดองค์ความรู้พื้นบ้านที่มีอยู่ ผ่านการสอน การบันทึกลงเอกสารและวิธีอื่นๆ เพื่อไม่ให้ภูมิปัญญาหายไปตามกาลเวลา ถือเป็นการสืบทอดครูภูมิปัญญาให้อยู่คู่กับประเทศต่อไป

​Link ที่เกี่ยวข้อง และน่าสนใจ

Link ที่เกี่ยวข้อง และน่าสนใจ

Hashtags: