Youth Mental Wellness : เสริมภูมิคุ้มกันให้จิตวัยใส

22 มิถุนายน 2559
การเข้าถึงบริการสุขภาพความรู้ในการดูแลสุขภาพ, สุขภาพจิต, การเล่น, คุณภาพการศึกษา, ปัญหาพฤติกรรมเด็กและเยาวชน, ศักยภาพเด็กและ เยาวชน, เยาวชนกลุ่มเสี่ยง,

ครอบครัวเด็ก, เยาวชน,

สถานการณ์ปัญหาในปัจจุบัน

‘ความเครียด’ เป็นสิ่งที่ติดตัวเรามาได้ตั้งแต่เกิดจากการถ่ายทอดทางพันธุกรรม เด็กคนไหนมีพ่อแม่ที่เป็นโรคเครียด จึงมีโอกาสที่จะเป็นโรคเครียดสูงกว่าเด็กทั่วๆ ไป แต่ไม่ว่าเด็กจะมีต้นทุนตอนเกิดมาอย่างไร ปัจจัยที่ส่งผลกับสุขภาพจิตของเด็กเป็นลำดับต้นๆ ก็คือ การเลี้ยงดูของครอบครัว โดยจากข้อมูลพบว่าพ่อแม่จำนวนมากเลี้ยงลูกแบบควบคุมมากเกินไป ผู้ปกครองเหล่านี้มักใช้คำสั่งกับลูก และคาดหวังในตัวลูกสูงมาก จึงมักจะวางแผนชีวิตให้ลูกพร้อมกับจัดแจงให้ทุกอย่างเป็นไปตามนั้น และหลายครั้งก็ลงมือทำและแก้ปัญหาแทนลูก เพราะไม่อยากให้เกิดความผิดพลาดกับชีวิตลูก เมื่อพ่อแม่ไม่ไว้ใจให้เด็กได้ลองผิดลองถูกกับชีวิตที่ควรจะเป็นไปตามพัฒนาการของวัย ส่งผลให้เด็กไม่กล้าตัดสินใจ ไม่มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ไม่รู้จักตัวเอง คิดว่าตัวเองไม่ดีพอ และเด็กหลายคนก็เติบโตขึ้นมาอย่างอ่อนแอ เพราะไม่เคยทำอะไรด้วยตัวเอง

ซึ่งข้อมูลนี้ก็สอดคล้องกับผลสำรวจของกรมสุขภาพจิตที่มีการวัดคะแนนความฉลาดทางอารมณ์ (EQ) ของเด็กไทย อายุ 6-11 ปี ในปี 2545 (ปัจจุบันอายุ 20-25 ปี) เทียบกับในปี 2550 (ปัจจุบันอายุ 15-20 ปี) พบว่าเด็กไทยมี EQ ลดลง จากผลคะแนน 145-225 คะแนนในปี 2545 (ซึ่งถือว่าอยู่ในเกณฑ์ปกติ) ลดลงเหลือ 129-218 คะแนนในปี 2550 โดยด้านที่ลดลงมากที่สุด คือ ความมุ่งมั่นพยายาม และการปรับตัวต่อปัญหาและการเปลี่ยนแปลง

อีกหนึ่งปัจจัยที่ส่งผลอย่างมากต่อสุขภาพจิตของเด็กและวัยรุ่นคือ ระบบการศึกษา ที่มีการแข่งขันสูง และมีค่านิยมว่าเด็กที่ดีคือเด็กที่เรียนเก่ง ทำให้เด็กนักเรียนอยู่สภาวะกดดันตลอดเวลา ยังไม่รวมถึงสิ่งที่เกิดนอกห้องเรียนซึ่งจิตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นเล่าว่า เด็กมีโอกาสจะถูกกลั่นแกล้งตั้งแต่อยู่ชั้นอนุบาล และเมื่อต้องเผชิญสถานการณ์เหล่านี้โดยลำพัง ก็จะค่อยๆ สะสมความเครียดไปเรื่อยๆ จนมาระเบิดในช่วงวัยรุ่น

เมื่อถึงช่วงวัยรุ่นที่ต้องแบกรับความกดดัน และความคาดหวังจากทั้งตัวเอง ครอบครัว และระบบการศึกษา ทำให้มีวัยรุ่นไทย 15-30% มีปัญหาทางสุขภาพจิตที่เกิดจากการเรียน โดยเฉพาะช่วงเตรียมสอบเข้าระดับอุดมศึกษา และยังคงส่งผลกระทบต่อเนื่องมาถึงการศึกษาในมหาวิทยาลัยด้วย  

นอกจากชีวิตที่บ้าน และโรงเรียน/มหาวิทยาลัยแล้ว เด็กและวัยรุ่นก็ยังมี ‘โลกเสมือน’ อยู่อีกโลกหนึ่ง โดยพบว่าเด็กไทยใช้เวลาอยู่กับโซเชียลมีเดียนานถึง 8 ชั่วโมงต่อวัน และมีเด็กไทยกว่า 2.7 ล้านคนที่ติดเกมออนไลน์ ซึ่งใช้เวลาเฉลี่ย 3 ชั่วโมงต่อวันในการเล่นเกม (สูงที่สุดเป็นอันดับ 1 ของเอเชีย) และพฤติกรรมเหล่านี้ก็ส่งผลให้เด็กมีทักษะการเผชิญหน้าในโลกความจริงน้อยลง ขาดความเข้าใจในตัวเอง มีปฏิสัมพันธ์กับคนรอบข้างน้อยลง และยังส่งผลต่อสุขภาพจิตที่ต่ำลงด้วย

เมื่ออยู่ในภาวะที่หาทางออกไม่ได้จากหลายสาเหตุที่สะสมมา บทสุดท้ายของปัญหาทางสุขภาพจิตเรื้อรังเหล่านี้ อาจจบลงที่การฆ่าตัวตาย จากข้อมูลพบว่าในปี 2557 วัยรุ่นอายุ 15-19 ปี มีอัตราการฆ่าตัวตายอยู่ที่ 2.83 คนต่อประชากร 100,000 คน หรืออาจกล่าวได้ว่ามีวัยรุ่นฆ่าตัวตายเฉลี่ยถึงเดือนละ 2 คน

ประเด็นที่น่าสนใจ (Insights)

  • วิธีการเลี้ยงดูลูกของพ่อแม่ ที่ทำให้เด็กไม่ค่อยได้แก้ปัญหา หรือเผชิญความลําบากด้วยตนเอง ส่งผลให้เด็กไม่สามารถจัดการกับความรู้สึกของตนเอง เมื่อต้องเผชิญกับปัญหาหรือความเปลี่ยนแปลง
  • วัยรุ่นรู้สึกกดดันจากความคาดหวังของคนอื่นที่สูงเกินความสามารถของตน โดยเฉพาะเรื่องการเรียน ทําให้ไม่มีความสุขในการใช้ชีวิต
  • การเล่นโซเชียลมีเดียและเกมออนไลน์ ทำให้เด็กขาดปฎิสัมพันธ์กับคนในชีวิตจริง เสี่ยงต่อการมีพฤติกรรมรุนแรง และยังเสี่ยงต่อการถูกรังแกทางโลกออนไลน์ (Cyber Bullying) ซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตโดยตรง

Case study ที่น่าสนใจ

มูลนิธิพื้นที่ปัญญ์รัก (โรงเรียนพ่อแม่ลูก)

จากความเชื่อที่ว่า ปัญหาสังคมมีต้นตอมาจากปัญหาครอบครัว ซึ่งเกิดจากพ่อแม่ที่ไม่เข้าใจธรรมชาติของเด็ก จนกลายเป็นความขัดแย้ง ทำให้เด็กเก็บกด กดดัน และเครียด โรงเรียนพ่อแม่ลูกจึงเกิดขึ้นเพื่อส่งเสริมกระบวนการสร้างความสัมพันธ์ และทัศนคติเชิงบวกในสถาบันครอบครัวด้วยเทคนิค ‘สุนทรียสนทนา’ เพื่อเยียวยาความสัมพันธ์ สร้างแรงบันดาลใจ ความหวัง และมุมมองใหม่ร่วมกันในครอบครัว

7 Cups

เว็บไซต์และแอพพลิเคชั่นที่เป็นตัวกลางให้นักเรียนที่มีปัญหา เครียด และอยากระบายออกมา ได้รับบริการแชท 24 ชั่วโมงกับอาสา Active Listener และนักบำบัดจิตกว่า 120,000 คน และมีการให้ความรู้และทักษะเกี่ยวกับสุขภาพจิต เพื่อให้ผู้ใช้บริการสามารถใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขและช่วยเหลือผู้อื่นต่อได้ โดยปัจจุบันมีวัยรุ่นใช้บริการกว่า 800,000 คน จาก 180 ประเทศทั่วโลก

LET ME GROW พลิกชีวิตเด็กติดเกม

จากเว็บไซต์ให้คำปรึกษากับพ่อแม่ผู้ปกครองที่มีลูกติดเกมอย่าง healthygamer.net กลายเป็น รายการ Reality กึ่งสารคดี ที่พาไปตามติดชีวิตเด็กติดเกม 'ขั้นรุนแรง' จำนวน 61 คน จากทั่วประเทศที่มาเข้าร่วมในค่ายบำบัดเป็นเวลา 7 วัน เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เห็นความจริงของปัญหาที่เราอาจไม่เคยรู้มาก่อน และการเริ่มต้นแก้ปัญหาอย่างตรงจุด และค่อยเป็นค่อยไป

 

ที่มาข้อมูล และ Link อื่นๆ ที่เกี่ยวข้องและน่าสนใจ


สนใจเกี่ยวกับประเด็นนี้ อยากลุกขึ้นมาหาไอเดียเพื่อลงมือแก้ไข พร้อมรับเงินทุนสนับสนุนโครงการ

อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ iCARE awards 2016 : เสกไอเดียเปลี่ยนโลก

Hashtags: 
Mental Health, mental illness, Education, gaming, family